IB-logo 03
  • Online dansen helpt mensen met reuma

  • Onderzoek reuma en Covid-19

  • Aan de slag voor mensen met Covid-19

  • Genoeg handtekeningen voor petitie!

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
zondag, 29 March 2020 11:41

Het mooie open zorgproces

Annemarie Mol, afgestudeerd als arts en filosoof, schreef – alweer een paar jaar geleden – een boek over kiezen in de zorg: dat we ‘kiezen’ vooral niet moeten ophemelen. Een intrigerende stelling, dus we hebben het boek maar ’s ter hand genomen. Een persoonlijk leesverslag.

Ik ken de titel sinds het uitkwam, in 2005, maar had het boek nooit gelezen. En dat terwijl het op mijn eigen werkterrein ligt, namelijk de gezondheidszorg, en de auteur nota bene dezelfde achtergrond heeft als ik: een filosofiestudie. Vijftien jaar later is het er dan van gekomen, maar … ppffoehh, de lectuur viel niet mee.

Eerst over de aanleiding om het boek nu toch te gaan lezen. In ReumaMagazine zijn het afgelopen jaar meerdere stukken geplaatst over de verhouding tussen patiënt en behandelaar, alle met de strekking dat de patiënt een medische behandeling niet louter moet ondergaan, maar zich actief en assertief moet opstellen. Je moet goed informeren, je eigen verantwoordelijkheid nemen en desnoods nee zeggen tegen wat een arts of verpleegkundige voorstelt. Rode draad in de verhalen was kortom: een patiënt moet zelf kiezen en niet voor zich laten beslissen.

Zelf kiezen is bovendien niet alleen moreel goed, het is juridisch vastgelegd. De WGBO, de Wet Geneeskundige Behandel Overeenkomst, zegt zo ongeveer dat in het zorgproces de patiënt de baas is, en dat er in principe niets gebeurt zonder zijn of haar instemming.

Wat is er dan beter dan het boek van Annemarie Mol ernaast te leggen: De logica van het zorgen. Actieve patiënten en de grenzen van het kiezen. Mols ambitie was om, aan de hand van de ziekte diabetes, te beschrijven hoe een goed zorgproces eruit ziet. In het eerste hoofdstuk zegt ze dat ze in de gezondheidszorg weinig heil verwacht van nog meer nadruk op keuzes door patiënten. Ze twijfelt aan het ideaal van zelf kiezen.

Prachtig toch? Van discussie word je wijzer, het scherpt je argumenten. Dus laat haar verhaal maar komen, denk je dan... En vervolgens struikel je voortdurend over haar taal.

Articuleren

Zoals meer filosofen heeft Mol er een handje van om woorden anders te gebruiken dan gangbaar is, om ze een andere betekenis te geven. Het zorgproces beschrijven heet bij haar: “Ik ga proberen de eigenheid van goed zorgen te articuleren.” Ander woord dat zij graag gebruikt is ‘visceus’. Ze heeft het over ‘de viscositeit van het bestaan’ en: “De logica van het zorgen … is afgestemd op het visceuze leven in morele onzekerheid.” Zie ook haar gebruik van het woord ‘openbaarheid’: “Al met al wordt zo een openbaarheid tot stand gebracht die geen argumentatieve, maar een narratieve stijl vertoont.” Nog afgezien dat ze op bijna elke pagina het woord ‘vormgeven’ gebruikt.

Wat is dit voor tekst? Een prozagedicht? Is het domineestaal? Nee, binnen sommige filosofische stromingen wordt zo geschreven.

Regelmatig vraag je je af: wat wil ze hier nou eigenlijk zeggen? Wat is de crux van deze paragraaf? In zekere zin is de opzet van haar boek heel simpel. Op onderdelen wil ze, wat zij noemt, ‘de logica van het kiezen’ vergelijken met ‘de logica van het zorgen’. Onder ‘logica’ verstaat zij niet de strikte wetenschap van het formele redeneren, ‘logica’ is hier informeel bedoeld als ‘terugkerende patronen van denken en handelen’. Haar centrale stelling is dat rationeel, zelfstandig kiezen door een consument of burger heel wat anders is dan het zorgproces waar een zieke, bijvoorbeeld iemand met diabetes, midden in zit. Een zieke is meer gebaat bij een goede zorgverlener, die steun en aandacht biedt, dan bij de mogelijkheid om zelf uit zorgopties te kiezen.

Lees verder in ReumaMagazine 3, 2020

Meer reumanieuws

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
  • 11
  • 12
  • 13
  • 14
  • 15
  • 16
  • 17
  • 18
  • 19
  • 20
  • 21