IB-logo 03
  • Online dansen helpt mensen met reuma

  • Onderzoek reuma en Covid-19

  • Aan de slag voor mensen met Covid-19

  • Genoeg handtekeningen voor petitie!

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
zondag, 26 January 2020 20:38

Ja, er is verband tussen reuma en weer

Heb je meer last van reuma op dagen dat het regent? Volgens recent Brits onderzoek wel. Groninger Wiebe Patberg keek al jaren geleden systematisch naar het verband tussen het weer en zijn reumatoïde artritis.

Mensen met chronische gewrichtsontstekingen (reumatische artritis) zeggen vaak dat hun klachten verband houden met het weer. Kou en vocht zouden de klachten verergeren. Sterker nog: aan hun gewrichten, zeggen ze, voelen ze weersveranderingen aankomen. Het eigen lichaam als weerstation, zeg maar.

Verscheidene malen hebben artsen-onderzoekers geprobeerd deze vermoedens systematisch te testen, maar harde resultaten zijn daar nooit uitgerold. Noch bevestigend, noch ontkennend.

Recent Brits onderzoek lijkt nu het vermoeden van een verband te ondersteunen. De onderzoekers uit Manchester gebruikten de modernste communicatietechnieken voor het verzamelen van hun gegevens. Gedurende meer dan een jaar registreerden enkele duizenden mensen met chronische pijn, waaronder reuma, dagelijks op hun smartphone hoeveel pijn ze op dat moment ervaarden. En via de gebruikte smartphone waren de onderzoekers in staat te traceren waar de mensen zich op dat moment bevonden, en welk weer het daar was.

Zo ontstond een berg aan gegevens, die vervolgens aan statistische analyse werd onderworpen. De uitkomst was dat een hogere luchtvochtigheid, een lagere luchtdruk en meer wind – in die volgorde – klachten kunnen verergeren, een uitkomst die overeenkomt met wat veel mensen met reuma vermoeden. De titel van de studie: Cloudy with a chance of pain.

Jaren van zelfonderzoek

Op dit punt is het interessant contact op te nemen met dr. Wiebe Patberg, gepensioneerd medisch onderzoeker aan het Groningse UMCG. Hij heeft zelf RA en bestudeerde jarenlang het verband tussen het weer en zijn eigen gewrichtsontstekingen. Meer specifiek: hij keek naar de relatie tussen de reumafactor in zijn bloed en het aantal uren per dag dat hij buiten was geweest. Hij vond een duidelijke correlatie: Hoe meer uren buiten, des te lager de reumafactor.

Patberg promoveerde in 2005 op zijn zelfonderzoek bij reumatoloog prof. Hans Rasker. Toch werd zijn idee nauwelijks opgepikt door andere onderzoekers. Niet uit het veld geslagen zette hij zijn zelfonderzoek voort om de uitkomst verder te specificeren. “Ik kijk nu naar de huidtemperatuur van mijn rechterpols in relatie tot de reumafactor. Daartoe heb ik voor de temperatuurmetingen permanent een soort horloge om. Daarnaast laat ik elke maand mijn bloed prikken.” Hij kwam tot vergelijkbare resultaten als bij zijn eerste studie: hoe lager de huidtemperatuur, des te lager de reumafactor.

Dit verband moet je niet per dag bekijken, legt Patberg uit, maar over meerdere weken. “Na één week meten zie je nog niets, na twee weken ook niet, maar daarna begint het te komen. Na dertien weken is het verband optimaal. De correlatie tussen de reumafactor en de gemiddelde huidtemperatuur in de voorgaande dertien weken was 0,83 op een schaal van -1 tot +1. Heel hoog dus. Met andere woorden: met een vertraging van dertien weken werkt een lagere temperatuur door in een lagere reumafactor. Kou en lage luchtvochtigheid (koude lucht bevat weinig vocht), winters weer dus, zijn ’t meest gunstig. Als ik me eraan blootstel tenminste!” Vorig jaar publiceerde hij er een artikel over in het online tijdschrift ScienceMatters.

Niet scherp afgebakend

Wat vindt hij van het Britse onderzoek? Ziet hij er een bevestiging in van zijn eigen verkenningen? “De gebruikte digitale technieken vind ik heel mooi. Op deze manier kun je inderdaad bij grote groepen mensen directe gegevens ophalen.” Nadelig vindt hij de weinig scherpe afbakening van de klachten. “Waar ging het nou precies over? Over artritis, over artrose, over fibromyalgie? In het artikel worden ze alle drie genoemd, terwijl deze aandoeningen onderling sterk verschillen.” Verder beschouwt hij de subjectiviteit van de metingen als een nadeel. “Deelnemers werd gevraagd een pijnscore in te vullen. Maar pijn is niet objectief te meten. De reumafactor daarentegen wordt in een laboratorium bepaald aan de hand van afgenomen bloed en is dus een objectieve maat.”

Spartaans

Laten we er niettemin van uitgaan dat de Britse studie een reëel verband heeft blootgelegd, net als de studies van Patberg zelf. Wat kun je daar dan mee? De Britten schrijven: als je weet welk weer het wordt, kun je daar in je activiteiten rekening mee houden. Verder kan het gevonden verband aanknopingspunt zijn voor verdere studie door reuma-onderzoekers.

Patberg heeft duidelijke conclusies getrokken uit zijn bevindingen: “Het gaat erom je huidtemperatuur omlaag te krijgen, maar niet over het hele lichaam. Aan de handen en polsen kan de huidtemperatuur flink dalen, soms tot onder 20 °C. Dat doe ik door veel buiten te zijn, en zonder jas op de fiets te stappen. Ik ontbijt elke dag op het balkon en ik scheer me daar ook. Van een beetje frisse lucht wordt een mens niet verkouden. Het klinkt misschien spartaans - ik moest er zelf ook aan wennen - maar het werkt.”

RA-patiënten die de ‘koutherapie’ willen uitproberen doen er goed aan dat dit doen in overleg met hun huisarts of reumatoloog.

 

Dit artikel stond in ReumaMagazine 12, 2019

Meer reumanieuws

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
  • 11
  • 12
  • 13
  • 14
  • 15
  • 16
  • 17
  • 18
  • 19
  • 20
  • 21